Krzyż Harcerski ze wszystkimi swoimi symbolami i w kształcie,
        od dawna uznany jest najważniejszą odznaką dla każdego harcerza. Warto więc poświęcić 
        kilka myśli tej odznace, która dla wielu była świętością, wielu pobudzała do heroicznych
        czynów, do bohaterstwa i narażenia życia. Zobowiązywała ona bardzo wielu do ofiarnej
        służby dla bliźnich i dla Polski.

                 Dla przedwojennego harcerstwa krzyż ten był świętością, bo wręczany uroczyście po 
        Przyrzeczeniu Harcerskim stawał się symbolem harcerskości, widocznym znakiem
        określającym wartość i postawę osoby noszącej odznakę. Krzyż harcerski był numerowany
        i wyraźnie przypisywany temu, kto go nosił. Zgubienie Krzyża równało się ze zgubieniem
        książeczki służbowej i przekreślenie służby harcerskiej. Toteż każdy dbał o swój Krzyż
        Harcerski, o symbol swojej harcerskiej służby, jak o najwyższe dobro. Na wielu
        międzynarodowych zlotach, skauci całego świata wymieniali między sobą wszystko,
        co tylko mieli, od znaczków najrozmaitszego rodzaju po części ekwipunku, a nawet stroju.
        Bywało tak, że wracający do swojego obozu z wędrówki po terenie zlotu, był nie do  
        poznania, wydawał się cudzoziemcem, na którym każda część ubrania czy wyposażenia  
       charakteryzowała skauta innego narodu. Jedno tylko było na pewno polskie na tym   
       pstrokatym mundurze - był to Krzyż Harcerski.

                  Na jednym ze zlotów za Krzyż Harcerski dwaj amerykańscy skauci ofiarowali
        oryginalny strój indiański, a Anglicy dwuosobowy namiot. Kiedy indziej Chińczycy
        chcieli dać piękną jedwabną flagę o wymiarach 5 m x 2 m, a Holender przeznaczał na  
        wymianę rower. Mimo tak ponętnych propozycji nie było polskich harcerzy, którzy oddaliby
        Krzyż za tego rodzaju bogactwa. Krzyż przedstawiał dla nich niezastąpioną wartość.

                 Krzyż Harcerski był dla harcerza także tym widocznym drogowskazem, który stale
         i na każdym miejscu przypominał o obowiązku realizacji Prawa i Przyrzeczenia
         Harcerskiego, określał harcerską drogę postępowania. Toteż w większości przypadków,
         gdy spotkało się chłopców i dziewczęta śpieszących na pomoc potrzebującym, spełniających 
         dobre uczynki, ofiarnie zgłaszających się do pracy na najtrudniejszych odcinkach w czasie
         walk wyzwoleńczych, partyzanckich, to można było z góry wiedzieć, że na piersiach ich
         widnieje Krzyż Harcerski, symbol ich życia.

                 Czego symbolem jest Krzyż Harcerski, że do takich czynów, do takiej postawy 
         mobilizuje dziewczęta i chłopców ?
                          Krzyż Harcerski ma kształt polskiego orderu walecznego "Virtuti Militari"
          i tym samym wyraża dążenie do dzielności, ofiarności i odwagi w życiu. Ramiona
          Krzyża oplata wianek z liści dębowych wyrażających siłę, odwagę, nieugiętość i stałość
          oraz z liści laurowych, z których to liści wieniec otrzymują zwycięscy za swoją sprawność
          i wiedzę. Ramiona Krzyża wiąże koło - symbol doskonałości osobistej i przynależności do 
          harcerskiej rodziny, do harcerskiego kręgu przyjaciół. Wewnątrz krzyża znajduje się lilijka
          - wyraz czystości myśli i uczuć, to równocześnie znak wszystkich organizacji skautowych
          na całym świecie. Od lilijki rozchodzą się promienie - symbol światła, drogowskaz
          prowadzący każdego harcerza poprzez trudy życia do jasnej, świetlanej przyszłości.
          Na ramionach Krzyża znajduje się niezliczona ilość kropek, ziaren piasku, które 
          symbolizują  harcerskie szeregi i przypominają nam, że nasza siła leży w jedności,
          że każdego innego  harcerza mamy uważać za swojego brata. Hasło "CZUWAJ" 
         umieszczone na krzyżu to wezwanie, pobudka, powitanie i ostrzeżenie, które utrzymuje     
         harcerza w nieustającej gotowości do działania, do służby zgodnie z zasadami zawartymi
         w Prawie i Przyrzeczeniu  Harcerskim.

                     Harcerski Krzyż przypina się po lewej stronie mundurka nad kieszonką jak najbliżej
          serca,  by swoją mocą i potęgą rozgrzewał nasze serca, wlewał w nie miłość, ufność
          i nadzieję, by swoją siłą mobilizował nas do pracy nad sobą zgodnie ze słowami
          harcerskiej pieśni :

                                        "Idziemy naprzód i ciągle pniemy się wzwyż
                                   By zdobyć szczyt ideałów, świetlany Harcerski Krzyż".

 

        Lilijka      

                                       „Pod lilii znakiem
                                       Przekuwaj w spiż
                                       Moc ducha, cnotę i męstwo
                                       Pod lilii znakiem
                                      Ulatuj wzwyż
                                      Jak orzeł dąż po zwycięstwo
                                      Ażeś jest wolny tej ziemi syn
                                     Twoje marzenie przekuwaj w czyn.”

                   Czym zatem jest ta lilijka, że wywołuje takie emocje, że piszą o niej pieśni ?
                   Skąd się wzięła w harcerskiej tradycji ?

                   LILIA – godło niewinności, symbol władzy królewskiej – jest od wielu już lat także
          symbolem i odznaką harcerstwa. Stanowi ten element symboliki harcerskiej, który 
          przypomina, nam szczególnie o konieczności stałego czuwania nad moralną stroną naszego
          ruchu, nad rozwojem moralnym każdej harcerki i harcerza. Lilijka uzmysławia dobitnie
          konieczność utrzymywania linii działania ruchu harcerskiego wyznaczonej przez Prawo
          i Przyrzeczenie. Lilijka harcerska przypomina, że dążymy w kierunku wyznaczonym
          przez cały dorobek harcerstwa. Jesteśmy w ruchu, nie możemy stanąć w miejscu
          i wpatrywać się tylko w przeszłość.

                   Lilijka przywędrowała do nas z Anglii równocześnie z ideałami ruchu skautowego.
          To właśnie wynalazkiem Roberta Baden Powella – twórcy Skautingu – była odznaka
          w kształcie lilijki. Otrzymywali ją początkowo skauci 5 pułku dragonów gwardii,
          stacjonującego w Meerut w Indiach Wschodnich. Sam pomysłodawca pisał tak :
          „...Sam pomysł odznaki był bardzo prosty. Wziąłem ją ze strzałki północnej na kompasie,
          która na mapie służy do łatwiejszego zorientowania się”. Strzałka, ukazująca kierunek
          północny, pojawiła się na średniowiecznych mapach bardzo wcześnie. Z czasem była
          rysowana coraz bardziej ozdobnie i zaczęła przybierać kształt zbliżony do lilii herbowej
         – symbolu władzy królewskiej.

                  Na ziemiach polskich entuzjastycznie przyjmowano nowy system wychowawczy.
          W skautingu widziano wspaniałą możliwość służby Polsce. Pamiętamy przecież,
          że są to lata zaborów. Szybki rozwój skautingu polskiego i brak odznaki zaakceptowanej
          przez Związkowe Naczelnictwo Skautowe we Lwowie spowodowało przyjmowanie różnych
         odznak w różnych ośrodkach. Na terenie Królestwa Polskiego, gdzie skauting jako
         organizacja tajna był ściśle zakonspirowany, pierwszą odznaką używaną od 1913 r. była 
         niewielka metalowa lilijka na szpilce o surowych kształtach, bez żadnych liter i napisów. 
         Instruktorzy nosili ją na niebieskiej marszczonej podkładce.

                  W Małopolsce – kolebce polskiego skautingu, nie przyjęto odrębnej odznaki
          dla drużyn skautowych, bowiem mogłoby to oznaczać uniezależnienie się
          od „Sokoła-Macierzy”, na co działacze sokoli żadną miarą nie chcieli się zgodzić.

                   Angielską lilijkę przyjęto przed pierwszą wojną światową jedynie w Zakopanem,
           które stanowiło praktycznie samodzielny ośrodek skautowy kierowany przez Andrzeja 
           Małkowskiego.

                   Utworzona w 1915 roku Polska Organizacja Skautowa związała swą pracę  
            ściśle z walką zbrojną i działaniami Legionów Polskich oraz przyjęła jako swą odznakę  
           lilijkę  królewską andegaweńską, a ktoś wpadł na wspaniały pomysł, by na ramionach
           wpisać litery ONC (Ojczyzna, Nauka, Cnota).

                   Pojawiły się również antagonizmy pomiędzy tymi, co nosili lilijkę, a tymi co nosili
           krzyż – nie wpływało to pozytywnie na rozwój całego polskiego skautingu.

                  Z 1 na 2 listopada 1916 roku w Warszawie doszło do Zjazdu Zjednoczeniowego
           czterech organizacji skautowych. Przyjęto tam naprawdę salomonowe rozwiązanie.
           Iż zarówno Krzyż, jak i lilijka z literami ONC stają się odznakami organizacyjnymi.

                   Taka lilijka przetrwała przez cały okres międzywojenny. Lilijka była powszechnie
            wykorzystywana jako element odznak pamiątkowych i honorowych. Trudno też
            oprzeć się wrażeniu, że lilijka, bardzo estetyczna i ładna odznaka, świetnie nadaje się
            do łączenia z płomieniem, liściem dębu, cyframi i innymi elementami.

                    W czasie drugiej wojny światowej Zawiszacy mieli jako swój znak lilię o bardziej
             ostrych kanciastych kształtach. Po wojnie przez wiele lat nie zmieniła swego kształtu. 
            Zniknęła ona w czasie OH ZHP lecz od 1957 roku znowu była odznaką harcerską.

                   Niestety, w 1965 roku lilijka po raz drugi przeżyła swój upadek.
            Zmieniono kształt lilijki i usunięto z niej litery ONC – pierwsze litery hasła
            Filomatów i Filaretów Polskich.

                   Dopiero w 1981 roku przywrócono tradycyjny kształt lilijki i hasło:
            Ojczyzna, Nauka, Cnota. Był to dobry przykład zrozumienia znaczenia tradycyjnych
            symboli i ich roli w dzisiejszym harcerstwie.

                    Druhny i Druhowie, nie zapominajmy o naszej lilijce – tradycyjnej odznace
            harcerskiej. Stylizowana w różny sposób używana jest przez większość męskich
            organizacji skautowych na całym świecie. Pamiętajmy, że lilijka harcerska symbolizuje 
            stałość drogi, jaką obiera każdy, kto zostaje harcerzem, a więc kto chce żyć, pracować,
            działać oraz służyć zgodnie z Prawem i Przyrzeczeniem Harcerskim.

                                                       

                             „Silna nasza wola , twarde nasze ramię
                         Żaden trud, ni walka harcerza nie złamie
                       Czuwaj – nasze hasło, lilijka nasze znamię ...”